4A/4B/4C Sigorta Çeşitleri Nedir?

Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, çalışanların haklarını korumak, emekliliklerini güvence altına almak ve sosyal güvence sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Çalışanların iş statüsüne göre sigorta türleri,  4A, 4B ve 4C olarak üç ana kola ayrılır. 

Bir iş yerinde maaşlı çalışanlardan kendi işini yürüten serbest meslek sahiplerine kadar herkes için uygun sigorta türleri bulunur. Kendine has kuralları, kapsamları ve avantajları ile sigorta çeşitleri, Türkiye’nin sosyal güvenlik sisteminin çok yönlülüğünü yansıtır. Çalışma hayatını şekillendiren bu sistem, çalışanların geleceğini güvence altına alırken sosyal haklarını da destekler.

4A Sigorta Nedir? 4A Sigorta Kapsamı Nedir?

4A sigorta, Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından belirlenen sigorta çeşitlerinden biridir. Genellikle bir iş sözleşmesiyle çalışan maaşlı personeller, bu kategoriye dâhildir. 

Sigorta 4A modeli; çalışanları iş kazaları, meslek hastalıkları ve doğum gibi kısa vadeli risklere karşı sağlanan hakları kapsar. Aynı zamanda uzun vadede emeklilik hakkı, malullük ve ölüm sigortası gibi güvenceleri de içerir. Hastalık durumlarında sağlık hizmetlerine erişim sağlayan 4A, işten ayrılma gibi durumlarda belirli kriterlere uyulması hâlinde işsizlik ödeneği hakkı tanır.

4B Sigorta Nedir? 4B Sigorta Kapsamı Nedir?

4B sigorta, kendi işini yürüten veya bağımsız çalışan bireyler için oluşturulmuş bir sosyal güvenlik sistemidir. Eski adıyla "BAĞ-KUR"; serbest meslek sahipleri, şirket ortakları ve tarımsal faaliyetlerde bulunan bireyler gibi işverene bağlı olmadan çalışan kişilere sosyal güvence sağlar. Bireyler, kendi işlerini yürütürken sosyal haklardan yararlanabilir, emekliliklerini güvence altına alabilir. 

Ancak 4B, iş kazası veya hastalık gibi durumlara karşı kısa vadeli sigorta haklarını kapsamaz. 4B sigortalıların işverenleri olmadığı için  sigorta prim ödemelerini kendileri yapmaktadırlar. Bu bağlamda 4B sigortalılar da sağlık hizmetlerinden ve aylıklardan faydalanabilmektedir. 

4C Sigorta Nedir? 4C Sigorta Kapsamı Nedir?

4C sigorta; devlet memurları, kamu kurumlarına geçici ya da sözleşmeli olarak hizmet veren bireyleri güvence altına alır. Özellikle belirli bir süre için sözleşmeyle istihdam edilen veya özel projelerde çalışanlar, bu kapsama dâhildir. Eski sistemde "Emekli Sandığı" olarak bilinen yapıdan devralınarak Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında düzenlenmiştir.

4C sigorta, bireylerin kamu görevleri sırasında sosyal güvenlik haklarından faydalanmasını sağlar. Emeklilik, malullük ve ölüm sigortası gibi uzun vadeli hakları da kapsar. Ayrıca sağlık hizmetlerine erişim gibi temel güvencelere ek olarak kamu hizmeti sırasında meydana gelebilecek kazalara karşı da koruma sağlar. 

Ancak 4C sigortanın en dikkat çeken yönü, kamu kurumları ile kurulan sözleşmenin süresine ve niteliğine bağlı olarak düzenlenmesidir. Örneğin; bir kamu projesi bittiğinde çalışanın sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde sigorta da sonlandırılabilir. Dolayısıyla sigorta primlerinin düzenli ödenmesi ve çalışma süresinin doğru şekilde kayıt altına alınması kritiktir. 

4A, 4B, 4C Sigorta Farkları Nelerdir?

4A, 4B ve 4C sigorta çeşitleri, çalışanların iş statüsüne göre düzenlenmiştir. Aralarındaki temel fark, işverenle olan ilişki biçiminden kaynaklanır. 4A sigortada primler, maaşlı çalışanların işverenleri tarafından ödenir. 4B sigortada bireyler kendi sigorta primlerini kendileri öder. 4C ise kamu kurumlarında; kadrolu, geçici veya sözleşmeli çalışanlara yönelik olarak düzenlenmiştir. Süreli bir sözleşme varsa çalışanların iş güvencesi, kamu projelerinin süresine bağlıdır.

Bu sigorta çeşitleri arasındaki en belirgin fark, sigorta primlerinin ödeme şekli ve hakların kapsamıdır. 4A'da işveren katkısı söz konusu iken 4B'de bireyin doğrudan sorumluluğu bulunur. 4C ise kamu sektörüne özgü çalışma koşullarıyla diğerlerinden ayrılır.

4A 4B 4C Sigorta Kapsamları Nelerdir?

Sigorta çeşitlerinin kapsamları ve sunduğu avantajlar farklıdır. Aşağıdaki tablodan sigorta türlerinin kapsamlarını ve temel özelliklerini karşılaştırmalı olarak inceleyebilirsiniz. 

Sigorta Türü	Kapsam	Avantajlar	Statü
4A	İş kazası, hastalık, doğum, emeklilik	İşveren katkısı ile geniş güvence	Maaşlı çalışanlar
4B	Sağlık hizmetleri ve emeklilik	Prim ödemelerini belirleme esnekliği	Serbest meslek sahipleri
4C	Kamu görevine özgü haklar ve emeklilik	Kamu projelerine özgü sosyal güvence	Kadrolu, sözleşmeli veya geçici kamu çalışanları

 

Hangi sigorta türünün size uygun olduğunu anlamak için çalışma statünüzü ve ihtiyaçlarınızı göz önünde bulundurmalısınız. Bu doğrultuda 4A, 4B ve 4C sigorta sorgulama işlemi yaparak prim ödemelerinizi de takip edebilirsiniz. 

E- Devlet Sigorta Sorgulama Nasıl Yapılır?    

E-Devlet Kapısı, sosyal güvenlik bilgilerinize hızla erişebilmek için tercih edebileceğiniz en kolay ve güvenilir yöntemlerden biridir. Sisteme giriş yaptıktan sonra hem geçmiş sigorta primlerinizi kontrol edebilir hem de farklı sigorta türlerine dair sorgulama işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz. 

E-Devlet üzerinden 4A sigorta sorgulama işlemi ile maaşlı çalışanların tüm prim bilgilerine ulaşması kolaylaşır. Aynı yöntemle 4B sigorta sorgulama işlemi yapan serbest meslek sahipleri, prim ödemelerini ve hizmet sürelerini kontrol edebilir. E-Devlet üzerinden sigorta sorgulaması yapmak için şu adımları takip edebilirsiniz:

• E-Devlet sistemine giriş yaptıktan sonra arama bölümüne "SGK Hizmet Dökümü" yazın.
• Açılan sayfada 4A, 4B veya 4C kapsamında hangi sigorta türüne dâhil olduğunuza göre detayları görüntüleyebilirsiniz.

Ayrıca 4A sigorta primi hesaplama işlemi yapmak isteyen kullanıcılar da prim ödemelerini ve emeklilik hesaplamalarını sistem üzerinden kolayca takip edebilir. Böylelikle çalışma hayatınızdaki sosyal güvenlik durumunuza dair her türlü bilgiye hızlıca erişebilirsiniz.

^{Uyarı: Multinet Up Blog’da yer alan içeriğin yalnızca bilgi verme amaçlı olduğunu, bilgilerin Multinet Up Blog’un hazırlanma tarihindeki bilgilere dayanarak hazırlandığını ve bilgilerin daha sonra değişebileceğini unutmayınız!}