Çek Nedir, Nasıl Kullanılır?

Çek, dünyanın birçok yerinde tercih edilen bir tür ödeme yöntemidir. Garantör ödeme yöntemleri arasında yer alan çek, kıymetli evrak statüsündeki bir kambiyo senedidir. Çek nedir, sorusu kapsamında çekin ödeme emri olduğunu ve çeki yazan kişinin bankaya, çekin muhatabına ödeme yapılmasını emrettiğini söylemek mümkündür.

Çekte temel olarak 3 taraf bulunur. Bu taraflar keşideci, lehtar (hamili) ve muhataptır. Çeki düzenleyen taraf keşidecidir. Hamili ise ödemenin yapılacağı kişi olup muhatap ise çekin hitap ettiği taraftır. Çekin daha iyi anlaşılabilmesi için sürekli çek nedir, çek süresinde ibraz edilmez ise ne olur ve çek süresi hesaplama nasıl yapılır gibi sorulara cevap verilmelidir.

Çek ve Senet Arasındaki Farklar

Çek, kişinin mevduat hesabından belirli bir tutarın başka bir kişiye aktarılması adına bankaya verilen talimattır. Bununla birlikte senet, ödemeye borçlu olunan miktarın gösterildiği ve ıslak imzanın yer aldığı resmi bir kağıttır. Çek ve senet arasındaki temel farklılık bu şekildedir.

Çek Nasıl Çalışır?

Çekin çalışma biçimi oldukça basittir. Çek nedir, çek nasıl çalışır soruları dahilinde hem keşideci hem de lehtar için sürecin farklı şekilde ilerlediğini belirtmek mümkündür. Bir tür ödeme emri olan çek, keşideci tarafından düzenlenir.

Çek hesabı açan keşideci, hesaba bağlı bir çek defterini bankadan alır. Çek defterindeki yaprakları kullanarak ödeme yapmak istediği kişi için bankaya ödeme emri verir. Lehtar ise kendisine yapılacak ödeme için verilen çeki bankaya götürür. Fakat bazı durumlarda çek vadeli olabilir. Çekin vadeli olması halinde bankaya gitmeden önce vade tarihinin gelmesi gerekir. 

Çek Nasıl Düzenlenir ve Kullanılır?

Çek nedir, nasıl düzenlenir soruları; çekin düzenlenmesi esnasında doğru bir şekilde hareket edilmesi adına önemlidir. Usulüne uygun bir şekilde çek düzenlenebilmesi için genel olarak şu tür adımların sırasıyla uygulanması gerekir:

• Çek düzenlenebilmesi için ilk olarak bankadan bir çek defteri alınmalıdır.
• Çekte yer alan düzenleme tarihi, tutar, lehtar, ödeme yeri ve çeki düzenleyen kişi bilgileri eksiksiz olarak doldurulmalıdır.

Bunların yanı sıra çekteki imza, banka kayıtlarındaki imza ile aynı olmalıdır. Ayrıca çeke herhangi bir ekleme yapılmamalıdır. Bu tür durumlarda çek geçersiz olabilir. Çek, usulüne uygun olarak düzenlendikten sonra lehtar, ödemeyi alabilmek için çeki bankaya götürmek durumundadır. 

Çek İle Ödeme Yapmanın Avantajları ve Dezavantajları

• Çek kullanmak, çekin güvenli ödeme aracı olması ve taksitli ödeme imkanı sunması gibi pek çok nedenden dolayı son derece avantajlıdır. Çek nedir, avantajları nelerdir gibi sorular kapsamında çekin şu tür avantajlara sahip olduğunu belirtmek mümkündür:
• Güvenli ödeme aracıdır. Nakit taşımaya gerek kalmadan ödemelerin güvenilir bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlar.
• Ödeme güvencesi sunar. Yasal belgeler olması, ödeme alma konusunda sorun yaşanmamasını sağlar. Karşılıksız çekin olması durumunda hukuki yollara başvurulabilir ve hukuki süreç başlatılabilir.
• Güçlü bir ticari araçtır. İşletmeler arasında yapılacak işlemlerde nakit kullanımına gerek olmadan çek ile ödeme yapılabilir.
• Muhasebe takibinin kolaylaşmasına destek olur. Ödeme kayıtları çek sayesinde çok daha düzenli bir şekilde tutulabilir.

Ticari çeklerin uluslararası ticarette kullanılabilmesi mümkündür. Bu nedenle özellikle diğer ülkelerde ödeme yapmak adına ticari çekler kullanılabilir. Her ne kadar bu ve bunun gibi hususlar çeklerin avantajları olsa da ödeme yönteminin çeşitli dezavantajları da mevcuttur. Ön plana çıkan dezavantajlar ana hatlarıyla şu şekildedir:

• Çek, karşılıksız olabilir. Çeki düzenleyen kişinin ilgili banka hesabında yeterli tutar bulunmayabilir. Bu durum, alıcının ödeme alamamasına neden olabilir.
• Sahte çek ve çalıntı çek gibi dolandırıcılığa konu olan çekler bulunabilir.
• Çeklerin nakde çevrilmesi, bankaların tahsil süresi ile işlem prosedürleri nedeniyle uzun sürebilir.
• Çekin düzenlenmesi sonrasında iptal edilmesi ya da değiştirilmesi çok kolay değildir. Yanlış düzenlenen çekin tekrar yazılması gerekebilir.

Çek bozdurma işlemlerinin uzun sürebilmesi, dolandırıcılık riskiyle karşı karşıya kalınması ve karşılıksız çek gibi alıcıyı zorlayan durumlar; çek kullanımının dezavantajları arasında yer alır. Bu nedenle çek kullanırken dikkatli olunması oldukça önemlidir. 

Çekle Ödeme Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Çek nedir, çekle ödeme yaparken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir soruları; çek ödemesi ile ilgili herhangi bir sorunla karşılaşılmaması adına önemlidir. Çekle ödeme yaparken dikkat edilmesi gereken hususlar genel hatlarıyla şu şekilde sıralanabilir:

• Çekin geçerliliği kontrol edilmelidir.
• Çekin karşılığı detaylı bir şekilde araştırılmalıdır.
• Çekin fiziki durumu kontrol edilmelidir.
• Banka bilgileri incelenmelidir.

Çek süresi ne kadar sorusu da cevaplandırılmalıdır. Çünkü çekle ödeme yaparken çeke belirli bir tarih eklenmesi, alıcının ödemeyi ilgili tarihte alabilmesine neden olur. Ödeme konusunda bir sıkıntı yaşanmaması adına tarih kontrolü de yapılmalıdır. Tahsilat makbuzu ve çek gibi ödeme araçlarında kullanım öncesinde detaylı bir inceleme gerçekleştirilmelidir.  

Çekle İlgili Yasal Düzenlemeler ve Şartlar

Çek nedir, çekle ilgili yasal düzenlemeler nelerdir soruları; çekin hukuki zemininin anlaşılmasını sağlar. Türk Ticaret Kanunu’nda 780. ve 823. maddeler arasında çekle ilgili hukuki düzenlemeler yapılmıştır. 5941 sayılı Çek Kanunu’nda çeklerin düzenlenmesi, çekle ilgili işlemler ve çek hamilinin haklarıyla ilgili usul ve esaslar belirlenmiştir. Kanunda madde 1’de amaç ve kapsam şu şekilde belirtilmiştir:

“Bu kanunun amacı, çek defterlerinin içeriklerine, çek düzenlenmesine, kullanımına, çek hamillerinin korunmalarına ve kayıt dışı ekonominin denetim altına alınması önlemlerine katkıda bulunmaya ilişkin esaslar ile çekin karşılıksız çıkması ve belirlenen diğer yükümlülüklere aykırılık hâllerinde ilgililer hakkında uygulanacak yaptırımları belirlemektir.”

Türk Ticaret Kanunu 781/2,3 ise şu şekildedir:

“Kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, ödeyecek kişinin(muhatabın) ticaret unvanını, ödeme yerinin, düzenleme tarih ve yerini, düzenleyenin imzasını ve senet metninde çek kelimesini içerir. Aşağıda sayılı haller dışında gösterilen unsurlardan birini içermeyen senet çek sayılmaz. Çekte herhangi bir açıklık yoksa bankanın ticaret unvanını gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanının yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık yoksa ve başka bir kayıt da yoksa çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödenir. Düzenleme yeri gösterilmemiş olan çek, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.”

Çek Kullanımında Sıkça Sorulan Sorular 

Çek Nasıl Yazılır ve Kimlere Verilir?

Çek, çoğunlukla ticari ilişkilerde bulunan kişiler ve kurumlarca tercih edilir. Çek nedir, çek yazarken nelere dikkat edilmelidir soruları kapsamında çek yazarken çekte ilgili kısımlara ödeme yapılacak kişinin adı, tarih, tutar, hesap bilgileri yazılmalı; imza atılmalıdır. 

Çek İptali Nasıl Yapılır?

Çek nedir, iptali nasıl yapılır merak edenler için çek iptali bankaya durumun bildirilmesi gerekir. Çek iptali için yetkili mahkemeye başvuruda bulunulmalıdır. Ayrıca avukat ve mali müşavir desteği alınabilir. 

Çek İle Ödeme Almak Güvenli Mi?

Çek ile ödeme almak güvenlidir. Özellikle büyük miktarlarda ödeme almak için tercih edilir. Ayrıca resmi bir ödeme aracıdır.  

Çek ve Diğer Ödeme Araçları Karşılaştırması

Çek nedir, çek nasıl bir ödeme aracıdır gibi sorular dahilinde çekin havale / eft ve kredi kartı ödemesi gibi bir ödeme aracı olduğunu belirtmek mümkündür. Çek, diğer ödeme araçlarından farklı olarak büyük tutarlı ödemeler ve ticari işlemlerde kullanılır. 

Elektronik Çek ve Dijital Ödeme Yöntemleri

Elektronik çek, geleneksel kağıt çeklerin dijital versiyonları olup banka sistemleri üzerinden oluşturulur. Kredi kartı ve sanal kartlar gibi diğer dijital ödeme yöntemleri, genellikle daha düşük ödemeler için tercih edilir. 

_{Uyarı: Multinet Up Blog’da yer alan içeriğin yalnızca bilgi verme amaçlı olduğunu, bilgilerin Multinet Up Blog’un hazırlanma tarihindeki bilgilere dayanarak hazırlandığını ve bilgilerin daha sonra değişebileceğini unutmayınız!}